Đếm số lần nhấn nút
máy chỉ thấy trạng thái, người mới thấy sự kiện

Ở Bài 2, chương trình chỉ cần biết ngay lúc này nút có đang bị nhấn không. Bài này cần biết thêm một thứ hoàn toàn khác: vừa nãy nút có bị nhấn không. Chỉ thêm một chữ "vừa nãy" thôi, nhưng nó buộc chương trình phải có trí nhớ.

Sau bài này học sinh làm được

• Dùng biến để đếm và giải thích vì sao biến phải khai báo ngoài vòng lặp.
• Phân biệt trạng thái (đang nhấn) và sự kiện (vừa nhấn xuống).
• Viết được điều kiện phát hiện sườn: đang nhấn và chưa nhấn ở vòng trước.
• Mô tả được hiện tượng dội tiếp điểm và cách xử lí bằng khoảng chờ.
• Dự đoán được số đếm sai khi bỏ phần nhớ trạng thái.

Máy không thấy sự kiện, chỉ thấy trạng thái

Ta nghĩ mình vừa tạo ra một cú bấm. Máy thì chạy vòng lặp rất nhanh và mỗi vòng chỉ đọc được một trạng thái: nhấn, hoặc không nhấn.

Ngón tay giữ nút chừng 0,2 giây. Vòng lặp nghỉ 20 ms thì máy đọc được khoảng mười vòng liên tiếp đều thấy "đang nhấn" — cứ thấy là cộng một thì một cú bấm bị đếm thành mười.

Sự kiện là chỗ trạng thái thay đổi

Đừng hỏi "nút có đang được nhấn không", hãy hỏi "nút có VỪA MỚI bị nhấn xuống không". Câu sau cần hai thông tin — bây giờ và vòng trước:

if dang_nhan and not truoc_do:

Điều kiện này chỉ đúng ở một vòng duy nhất trong cả quãng ngón tay còn đè lên nút — đúng vòng mà trạng thái vừa lật. Gọi là phát hiện sườn.

Biến đếm phải sống lâu hơn một vòng lặp

so_lan = 0 nằm trước while True:. Chuyển vào trong vòng lặp thì mỗi vòng biến lại bị đặt về 0 và số đếm mãi mãi bằng 1. Lỗi kinh điển, cũng là thử thách ở cuối bài.

▶ Mở sơ đồ này trên Wokwi Mô phỏng ngay trên trình duyệt, chưa cần bo mạch — hợp cho lúc chuẩn bị bài hoặc khi lớp thiếu thiết bị. ↗

Giữ nguyên mạch Bài 2

Bài này dùng đúng mạch của Bài 2, không thêm bớt gì: nút nhấn ở GPIO4 và LED ở GPIO23. Nếu lớp vừa học Bài 2 xong thì không phải rút một sợi dây nào.

1. Nút nhấn: một chân → GPIO4, chân chéo góc → GND.
2. LED: GPIO23 → điện trở 220 Ω → chân dài, chân ngắn → GND.

Toàn bộ mã trong bài chạy trên MicroPython 1.28 cho ESP32. Chép vào bo rồi đổi tên thành main.py là chạy mỗi lần cấp nguồn.

Bước 0 — bản SAI, cho học sinh chạy trước

# ------------------------------------------------------------
#  Bai 4 - Ban DEM SAI, co tinh de hoc sinh tu tim ra loi
# ------------------------------------------------------------
from machine import Pin
import time

nut = Pin(4, Pin.IN, Pin.PULL_UP)
so_lan = 0

while True:
    if nut.value() == 0:
        so_lan = so_lan + 1
        print("So lan nhan:", so_lan)
    time.sleep_ms(20)

Bấm đúng một cái, màn hình in ra:

So lan nhan: 1
So lan nhan: 2
So lan nhan: 3
...
So lan nhan: 47     <-- moi bam MOT cai

Đây là bản cố tình sai, và nó đáng giá hơn bản đúng. Hãy để học sinh chạy bản này trước, tự thấy con số nhảy vọt, rồi mới hỏi vì sao. Câu trả lời chính là toàn bộ nội dung của bài.

Chương trình chính — đếm đúng

# ------------------------------------------------------------
#  Bai 4 - Dem so lan nhan nut
#  Phan cung: GPIO4 -> nut nhan -> GND
#             GPIO23 -> dien tro 220 ohm -> LED -> GND
# ------------------------------------------------------------
from machine import Pin
import time

# ===== CẤU HÌNH =====
CHAN_NUT = 4              # nut nhan
CHAN_LED = 23             # den bao da ghi nhan
CHONG_DOI = 200           # ms - bo qua nhieu tiep diem sau moi lan nhan
# ====================

nut = Pin(CHAN_NUT, Pin.IN, Pin.PULL_UP)
led = Pin(CHAN_LED, Pin.OUT)

so_lan = 0
truoc_do = False          # nut co dang duoc nhan o VONG TRUOC khong

while True:
    dang_nhan = nut.value() == 0

    # Chi lam viec o dung KHOANH KHAC nut chuyen tu nha sang nhan
    if dang_nhan and not truoc_do:
        so_lan = so_lan + 1
        print("So lan nhan:", so_lan)
        led.on()
        time.sleep_ms(120)
        led.off()
        time.sleep_ms(CHONG_DOI)

    truoc_do = dang_nhan
    time.sleep_ms(10)

Bấm ba cái, màn hình in ra đúng ba dòng:

So lan nhan: 1
So lan nhan: 2
So lan nhan: 3

So hai bản cạnh nhau, khác biệt chỉ nằm ở hai chỗ: biến truoc_do và điều kiện and not truoc_do. Hai chỗ đó biến một chương trình sai thành một chương trình đúng.

Thử thay đổi bài này với AI

Em mô tả bằng tiếng Việt, hệ thống dựng thuật toán và chương trình, rồi nạp thẳng xuống ESP32 qua Wi-Fi.

Phép thử đếm đúng

1. Nạp chương trình chính, để số đếm về 0 bằng cách cấp nguồn lại.
2. Bấm chậm rãi đúng 10 lần, mỗi lần cách nhau khoảng một giây.
3. Số cuối cùng in ra phải đúng bằng 10.
4. Lặp lại nhưng bấm nhanh hết mức có thể trong 5 giây, rồi đếm lại bằng mắt xem có khớp không.

Phép thử phá chống dội

Hạ CHONG_DOI từ 200 xuống 5 ms rồi bấm nhanh. Số đếm sẽ nhảy hơn số lần bấm thật. Đó không phải lỗi mới — đó chính là dội tiếp điểm lộ ra khi ta gỡ bỏ tấm chắn.

Danh sách kiểm trước khi coi là xong

• Bản sai ở Bước 0 cho ra số nhảy vọt, học sinh giải thích được vì sao.
• Bản đúng đếm khớp 10 lần bấm chậm.
• Giữ nút thật lâu vẫn chỉ tính là một lần.
• Hạ CHONG_DOI xuống 5 ms thì số đếm bắt đầu sai.
• Học sinh chỉ ra được vì sao so_lan = 0 phải nằm ngoài vòng lặp.

Tin học — biến, phép gán và biểu thức lôgic gặp nhau

Ba khái niệm rời rạc trong sách bỗng phải làm việc cùng nhau ở đây: biến để nhớ, phép gán để cập nhật, biểu thức lôgic để quyết định. Và có một dòng rất đáng dừng lại: truoc_do = dang_nhan nằm ở cuối vòng lặp. Hỏi cả lớp xem chuyện gì xảy ra nếu chuyển dòng đó lên đầu.

Toán — đếm và sai số của phép đếm

Cho học sinh bấm 50 lần rồi so số máy đếm với số các em tự đếm. Thảo luận: nếu hai con số lệch nhau, ai sai? Máy đếm thừa vì dội tiếp điểm, hay người đếm sót vì mất tập trung? Đây là cửa vào rất tự nhiên cho khái niệm sai số của phép đo.